|
Schorzenia o podłożu genetycznym występujące u SBT. Wśród zaburzeń rozwojowych występujących u psów wyróżnia się wady letalne, prowadzące nieuchronnie do śmierci, wady powodujące schorzenia o różnym nasileniu i rodzaju oraz wady hodowlane, nie mające wpływu na zdrowie, żywotność i rozwój szczenięcia, a jedynie zmniejszające jego wartość handlową. U staffordshire bull terrierów choroby genetyczne występują raczej sporadycznie i nie są istotnym problemem hodowlanym, jednak warto zapoznać się z tymi, które są opisywane w tej rasie najczęściej. 1. a) Zajęcza
warga (Hare Lip). Wada występująca stosunkowo często u
staffordów i innych bullowatych. Diagnozowana po urodzeniu
szczenięcia, polega na deformacji (rozszczepieniu) górnej
wargi. Szczenięta obarczone ta wadą są zazwyczaj zdolne do przeżycia. Etiologia wady jest złożona. Za główną przyczynę uważa się podłoże genetyczne (dziedziczenie autosomalne recesywne), ale również może być spowodowana wpływem środowidska na ciężarną sukę, toksyn, leków, nieodpowiednim żywieniem w ciąży (nadmiar wit. A i niedobór kwasu foliowego oraz wit. B12) a także może powstać w wyniku śródmacicznych zakażeń wirusowych. 2. L-2-HGA (L-2-hydroxyglutaric aciduria). Jest to stosunkowo niedawno zdiagnozowana neurometaboliczna choroba o podłożu genetycznym. Występuje tylko u psów rasy SBT. Atakuje centralny układ nerwowy, w szczególności mózg. Charakteryzuje się występowaniem podwyższonego poziomu kwasu L-2-hydroksyglutarowego w moczu, krwi i płynie mózgowo-rdzeniowym. Objawy u psów to: ataki epilepsji, drgawki, sztywność i skurcze mięśni oraz występowanie tzw. chwiejnego chodu ("wobbly" gait). Może również występować tzw. „zawieszanie się” psa (pies stoi nieruchomo przez dłuższy czas w stanie otępienia). Atak ostry następuje zazwyczaj jako efekt intensywnego wysiłku, podniecenia, silnych emocji czy podobnych nietypowych sytuacji. Choroba, poza wymienionymi objawami, prowadzi do demencji przejawiającej się brakiem posłuszeństwa wynikającym z zapomnienia wyuczonych komend. Symptomy choroby są niespecyficzne, mogą wystąpić wszystkie lub tylko jeden, w związku z tym może być mylona z innymi chorobami neurologicznymi, jak np. epilepsja. Pierwsze objawy mogą się pojawiać pomiędzy 6 a 12 miesiącem życia szczenięcia, aczkolwiek zdarzają się przypadki, że chorują też starsze zwierzęta. Najpewniejszą metodą diagnostyczną jest badanie rezonansem magnetycznym (RM), które wykazuje charakterystyczne zmiany zachodzące w wyniku odkładania się kwasu L-2-hydroksyglutarowego w mózgu. Ostateczna diagnoza powinna być potwierdzona badaniem krwi i moczu na obecność L-2-HGA. Choroba ta jest uwarunkowana obecnością recesywnego genu autosomalnego, co oznacza, że aby osobnik zachorował musi posiadać dwa zmutowane recesywne allele. Pies posiadający w genotypie jedną kopię zmutowanego genu i drugą normalnego jest zdrowy, ale jest nosicielem choroby i gen ten przekaże połowie swego potomstwa. W laboratorium Animal Health Trust w Wielkiej Brytanii opracowano test diagnostyczny oparty na analizie DNA umożliwiający identyfikację genu odpowiedzialnego za tę chorobę.
3. Choroby oczu. Są częste u większości ras psów i mogą występować pod wieloma postaciami oraz dotyczyć rożnych struktur narządu wzroku. a) Dziedziczna katarakta (Hereditary Cataract). Termin katarakta (inaczej zaćma) oznacza zmętnienie soczewki, które powoduje, że jest ona częściowo lub całkowicie nieprzezierna (nie przepuszcza promieni świetlnych w głąb gałki ocznej). Zaćma dziedziczna jest chorobą przewlekłą, rozwijającą się latami. Pierwsze objawy choroby pojawiają się już u młodych psów, zazwyczaj przed 1 rokiem życia prowadząc do całkowitej ślepoty pomiedzy 2 a 3 rokiem życia. Mogą dotyczyć jednego lub obu oczu. W początkowej fazie choroby jest to punktowe, pojedyncze zmętnienie, zwykle w środkowym polu tylnej części soczewki, widoczne jedynie w badaniu okulistycznym. W tym okresie pies nie ma żadnych problemów z widzeniem i zachowuje się zupełnie normalnie. Z czasem pojawiają się kolejne zmętniałe punkty, aż dochodzi do zmętnienia całej soczewki i całkowitej ślepoty. Obecnie metodą z wyboru w leczeniu zaćmy jest zabieg usunięcia zmętniałej soczewki. Dziedziczenie autosomalne recesywne. Możliwość diagnostyki laboratoryjnej na podstawie analizy DNA.
b) Przetrwałe przerośnięte pierwotne ciało szkliste (Persistent Hyperplastic Primary Vitrious - PHPV). Stosunkowo często spotykane schorzenie u psów rasy SBT w UK. Na chwilę obecną nie stwierdzono jednoznacznie, czy jest to wada o podłożu czysto genetycznym czy rozwojowa. Wiadomo, że pojawia się w życiu płodowym i po urodzeniu szczenięcia nie postępuje z wiekiem. Choroba, w medycynie ludzkiej opisywana również jako zespół przetrwałego unaczynienia płodowego, jest spowodowana defektem regresji naczyń krwionośnych zaopatrujących soczewkę oka w życiu płodowym. U zdrowych osobników naczynia te zanikają przed porodem, natomiast u osobników obarczonych tym defektem pozostają po urodzeniu, w efekcie czego dochodzi do wytworzenia przetrwałego nabłonka zawierającego granulki pigmentu, umiejscowionego zazwyczaj w tylnej części soczewki. Małe zmiany występujące tylko jako kropki pigmentu umiejscowione na tyle soczewki nie dają zazwyczaj objawów, ale ciężkie zmiany w obrebie soczewki mogą prowadzić nawet do wtórnej ślepoty. Wada najczęściej dotyczy obu oczu. Można ją diagnozować klinicznie tylko w badaniu okulistycznym przy użyciu oftalmoskopu już u 6-8 tygodniowych szczeniąt. Wada występuje również u dobermanów. c) Wwinięcie powieki (entropium). Entropium należy do najczęściej spotykanych dziedzicznych wad powiek u psów i polega na zawinięciu się brzegu powieki w stronę gałki ocznej. Powoduje to drażnienie gałki ocznej przez rzęsy i sierść - w krótkim czasie doprowadza do zapalenia spojówek, oko jest silnie zaczerwienione i łzawi. Pierwsze objawy choroby pojawiają się zwykle w wieku 6-12 miesięcy. Praktycznie jedynym sposobem leczenia entropium jest operacyjna korekcja powieki, która zmienia jej ułożenie.
d) Dodatkowe rzęsy (Extra Eyelashes - Disticiasis). Jest to wada polegająca na wyrastaniu na wewnętrznej części powieki dodatkowego rzędu rzęsek, przylegających bezpośrednio do rogówki. Czasem jest to cały podwójny rząd, a czasem tylko jedna rzęska. Jak duży wpływ ma ta wada na drażnienie oka zależy od miejsca wyrastania rzęsek oraz ich ilości. Choroba może się objawiać tylko lekkim zapaleniem rogówki, ale może także dojść do jej uszkodzenia. W zależności od nasilenia schorzenia mogą wystąpić: łzawienie, przekrwienie rogówki i błony śluzowej spojówek, w dalszym etapie owrzodzenie rogówki, zmętnienie rogówki, mrużenie oka. Dodatkowe rzęski można usunąć operacyjnie. 4. Nawykowe zwichnięcie rzepki (Slipping Patella). Jest to schorzenie stawu kolanowego, którego przyczyną jest złe wykształcenie się kośćca utrzymującego staw kolanowy w odpowiedniej pozycji, skutkiem czego dochodzi do dyslokacji (zwichnięcia) rzepki. Zależnie od stopnia zaawansowania choroby takie zwichnięcia pojawiają się u danego osobnika rzadko (kilka razy w roku) lub często (nawet kilka razy dziennie). Zwichnięta rzepka najczęściej powraca na swoje miejsce po rozluźnieniu mięśni i rozprostowaniu nogi. W niektórych przypadkach jednak rzepka nie powraca samoistnie i konieczne jest nastawienie. W momencie wyślizgnięcia się rzepki ze stawu (najczęściej w czasie ruchu) pojawia się nagła kulawizna, spowodowana krótkim, ostrym bólem, która po chwili samoistnie przechodzi. Schorzenie nie powoduje ciągłego bólu, pies poza momentami zwichnięcia porusza się normalnie. Leczenie jest możliwe jedynie poprzez interwencję chirurgiczną. Do podobnych objawów może dojść na skutek urazu skręcenia lub zerwania więzadła krzyżowego, nie mających związku z wadą genetyczną.
schemat zdrowego stawu kolanowego zwichnięcie rzepki 5. Dysplazja
stawu biodrowego (Hip Dysplasia). Schorzenie dziedziczne
występujące powszechnie u ponad 200 ras psów. Polega na
niedorozwoju panewki miednicy, jej wiązadła i głowy kości udowej. Gdy
niedorozwój jest minimalny objawy są trudno zauważalne. W
postaci ostrej choroby pies mocno kuleje, odczuwa dokuczliwy
ból, w postaci skrajnej - nie może chodzić. Dysplazja jest
niestety nieuleczalna. Można łagodzić jej objawy ale jedyną skuteczną
metodą jest operacja wstawienia sztucznego stawu biodrowego. 6. Wnętrostwo (Un-descended Testicles). U psów oba jądra powinny znajdować się w mosznie – jest to oczywisty wymóg zawarty we wzorcu. Czasem jedno lub oba jądra nie zstąpią do worka mosznowego pozostając w jamie brzusznej lub w kanale pachwinowym. Jądro takie nadal wytwarza hormony, ale produkcja plemników jest zazwyczaj upośledzona. Mechanizm dziedziczenia wnętrostwa nie jest jednoznacznie wyjaśniony, najprawdopodobniej wywołuje je kilka autosomalnych genów recesywnych. Ze względu na dziedziczny charakter tej cechy należy eliminować z hodowli zarówno wnętry jak i ich rodziców.
Warto dodać, że The Staffordshire Bull Terrier Breed Council of Great Britain and Northern Ireland, zrzeszający wszystkie UK SBT Clubs, stowarzyszenia i hodowle zarejestrowane w UK Kennel Club wymaga od psów hodowlanych certyfikatu stwierdzającego ich status genetyczny pod wzgledem HC i PHPV oraz L-2-HGA. Informacje te są bezwzglednie wymagane przy doborze par do kojarzeń: zabronione jest takie kojarzenie, w wyniku którego mogłyby urodzić się szczenięta chore (czyli kojarzenie nosiciel x nosiciel, nosiciel x "chory", "chory" x "chory"), dopuszczalne, aczkolwiek niepożądane, jest kojarzenie wolny x "chory" (w jego wyniku mamy 100% nosicieli). Pożądane kojarzenia par to: wolny x wolny (100% wolnych) i wolny x nosiciel (50% nosicieli). Laboratorium wykonujace badania DNA w kierunku HC i L2HGA: http://www.aht.org.uk/Przykłady certyfikatów z wynikami
testów: Opracowano na podstawie:
!!! WYNIKI BADAŃ POLSKICH SBT !!!
|
